Hamilelikte TSH

Hamilelikte TSH Yüksekliği ve Düşüklüğü

Tüm gebe adaylarımız ve gebelerimizde rutin yaptığımız kan testlerinden biri de, kanda TSH (troid stimulan hormon) değerini görmektir. TSH düzeyinin normal olması, tiroid bezinin fonksiyonunun normal olduğunu göstermektedir. Gebelik sırasında troid fizyolojisinde değişiklikler olur. Troid bezi hastalıkları da gebeliğin gidişini, anne karnında bebeği ve yenidoğanı etkileyebilir. Gebeliğin ilk 3 ayında gebelik hormonu olarak bilinen bHCG etkisi ile TSH değerlerinde düşüklük olması normaldir.

Gebelik, tiroid bezi hastalıklarının gidişini de etkileyebilmektedir. Tersine , tiroid bezi hastalıkları da gebeliğin gidişini, fetusu ve yenidoğan üzerinde etki göstermektedir. Gebelik sırasında, tiroid bezinde oluşan fizyolojik değişikliklerin bilinmesi, tiroid bezi hastalıklarının tanısı açısından önemlidir. Tüm bu nedenlerle, gebelik sırasındaki tiroid bezi hastalıklarının tanı ve tedavisi özellik oluşturmaktadır. Tiroid bezi hastalıklarının uygun tedavisi, hem gebeliğin başarılı sürdürülmesi, hemde fetus ve yenidoğan üzerine etkileri nedeni ile önem kazanmaktadır.

Gebelik sırasında ortaya çıkan dört önemli değişiklik, tiroid bez işlevlerini etkilemektedir. Bunlar ; 

  1. Tiroid bağlayan proetin düzeyinin artması
  2. bhCG  artışı ile tiroid bezinin uyarılması
  3. Plasenta(eş) kökenli enzimlerle, tiroid hormonlarının metabolizmasının değişmesi 4) Böbrekten atılım ve fetusun kullanımı nedeni ile kanda iyot düzeyinin azalmasıdır. Bu nedenle gebelikte iyot alımı önemlidir.

TSH değeri yüksekse troid bezi az çalışıyordur (hipotroidi)

  • TSH ilk 3 ayda0. 1-2. 5 mU/L arasında, sonraki aylarda 0. 2- 3mU/L arasında olmalıdır

Hipotiroidizmli kadınlarda, yumurtlama bozuklukları en sık görülen anormalliklerden biridir. Bu nedenle tedavi edilmemiş hipotiroidizmli olgularda gebe kalmanın seyrek görüldüğü düşünülür. Buna rağmen gebe kalan olgularda da düşük riski oldukça yüksektir. Gebelerin %2-5 inde görülür. Hipotiroidizmin klasik belirti ve bulguları; halsizlik, yorgunluk, kabızlık, soğuğa tahammülsüzlük, saçlarda dökülme, cilt kuruluğu, kas krampları,ellerde uyuşmadır. Hastalık ilerledikçe kiloda artış, unutkanlık, düşünmede yavaşlama, ses değişikliği ortaya çıkar. Tedavi edilmemiş hipotiroidizmli olgularda, gebelikte çeşitli komplikasyonlar görülebilir. Bu komplikasyonlar; gebelikte ortaya çıkan yüksek tansiyon, plasentanın erken ayrılması, düşük doğum ağırlığı, düşük, ölü doğumdur. Tedavi bu komplikasyonları azaltmaktadır. Annenin hipotiroidisinin, bebeğin nörolojik gelişimine etkisi henüz net olarak anlaşılmamasına rağmen son zamanlarda yapılan çalışmalar gebe hipotiroidisinin , fetusun nöro-entelektüel gelişmesini olumsuz etkilediğini göstermiştir. Özellikle iyod eksikliği olan durumlarda bu etkilenme daha belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. TSH değeri 10 ve üzerinde ise komplikasyon riski artar. Sabah aç kullanmanız gereken bir ilaçla tedaviniz planlanır. İlaçlar gebelikte güvenle kullanılabilir. Doktorunuz ilaç yanında iyot içeren tabletler de önerebilir. Özellikle sofra tuzunuzun iyotlu olmasına özen göstermelisiniz. Tedaviye yanıt TSH değerleri ile takip edilir.

TSH değeri düşükse troid bezi fazla çalışıyordur (hipertroidi)

İlk 3 ayda TSH değerinin düşük olması normaldir. Gebelikte hipertroidi tanısı konulmuşsa ilaç tedavisi tercih edilir. Radyoaktif iyot gebelikte kullanılamaz. İki tip ilaçtan, propiltiyourasil  tercih edilir. İlaç dozu çok iyi ayarlanmalıdır. Yüksek doz bebeğin troid fonksiyonunu azaltır. Çok yüksek doz gerektiren gebelerde cerrahi tedavi gerekli olabilir. Cerrahi tedavi ilk 3 aydan sonra planlanmalıdır.

Antitiroid antikorlar ve gebelik

Tiroid bezinin çeşitli kısımlarına karşı gelişen antikorlar gebe olmayan kadınlarda %3 oranında iken, gebelerde bu oran % 5-15 arasında değişmektedir. Gebelik sırasındaki, antitiroid antikorların varlığının, düşük riskini artırdığı çalışmalarda gösterilmiştir TSH değeri normal oulp, antkorları yüksek olan gebeler yakın takip edilmeli, gerekirse ilaç başlanmalıdır. Doğum sonrası troidit bulguları ve depresyon riski, bu gebelerde artar

Gebelik ve Guatr

Nodüler guatr kadınlarda sık görülen bir hastalıktır. TSH değerleri normalse tedavi gerektirmez. Ancak nodüllerde kanser düşündüren bir bulgu varsa biopsi yapılmalıdır. Kanser tanısı konulan olgularda, tanı zamanı ve gebelik haftasına göre cerrahi planlanır. Gebeliğin troid kanseri üzerine olumsuz bir etkisi yoktur, seyrini hızlandırmaz. Radyoaktif iyod doğum sonrası kanser tedavisinde uygulanmış ise, bebek tedaviden 120 gün sonra anne sütü alabilir.

Hamilelikte Tiroid Yüksekliği ve düşüklüğünü Özetleyecek Olursak:

  • Gebeliğiniz öncesi ve sırasında doktorunuz kanda TSH değerinizi değerlendirir.
  • Gebelikte troid hastalığı ön tanısını kadın doğum doktorunuz koyar, asıl tanı, tedavi ve takibi endokrin uzmanı yapar
  • Reçete edilen ilaçları dozunda ve zamanında alınız. İlaçlar bebeğinize zarar vermez, troid fonksiyon bozukluğu bebeğinize zarar verebilir.
  • Hipotroidi tanısı konulan, antikorları + olan anne adayları iyotlu tuz tüketin. Size reçete edilen multivitaminlerde iyot olmasına özen gösterin
  • Doğumdan sonra ilacınızı bırakmayın, doktorunuz doz ayarlamasını yapacaktır.
  • Bebeğinizin doğum sonrası topuk kanı alınacak doğuştan troid hastalığı taraması yapılacaktır.

Bir önceki yazımız olan Hamilelikte Makattan Olan Kanamalar başlıklı makalemizde hamilelik hakkında bilgiler verilmektedir.