Tüp Bebek Tedavisi Nedir?

Tüp bebek tedavisi, bebek sahibi olamayan çiftlerde, kadından yumurta toplama işlemi ile elde edilen yumurtalar ve erkekten elde edilen spermlerin laboratuar ortamında döllendirilerek elde edilen embriyonun rahim içine yerleştirilmesi şeklinde uygulanan bir tedavi yöntemidir. İnsanda ilk kez 1978 yılında İngiltere’de uygulanmıştır.

Tüp Bebek Tedavisine Nasıl Karar Verilir?

Kadın yaşı 35 yaş altında ve 1 yıldır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmadı ise, kadın yaşı 35 yaş üzerinde 6 aydır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmadı ise çift infertil(kısır) kabul edilir.

  • Yumurtlama problemi olan kadınlarda, yumurtlama tedavisine rağmen gebelik olmadı ise
  • Erkek faktörü olan yada açıklanamayan infertilitesi olan çiftlerde 2 kez aşılamaya rağmen gebelik olmadı ise
  • Total hareketli sperm sayısı az ise
  • Kadında yumurtalık rezervi azalmış ise
  • Kadının tüpleri kapalı ise(kadında tubal infertilite)

Bu durumlarda tüp bebek tedavisine karar verilir.

Tüp Bebek Nasıl Yapılır? Tüp Bebek Aşamaları Nelerdir?

Muayene:

Tüp bebek tedavisine karar verildiğinde, tekrardan kadın ve erkeğin muayene bulguları değerlendirilir. Bu muayenede kadının adetli olması şart değildir. Eksik olan testler tamamlanır. Gerekirse psikolog, androlog, endokrin, beslenme uzmanı ile görüşmeler sağlanarak çift için uygun tedavi şeması belirlenir.

Kontrollü yumurta büyütme tedavisi:

Normalde her kadının ayda bir yumurtası gelişir ve yumurtlama gerçekleşir. Tüp bebek tedavisinde amaç birden fazla yumurta büyütülmesidir. Adetin 2 yada 3. günü kadın muayene edilir, hormon testleri değerlendirilir, daha fazla yumurta elde edebilmek için hormon ilaçları planlanır ve yumurtalıkların uyarılması için başlanır. Bu süreç yaklaşık 10-15 gün sürer. Yumurta üretimini takip için belli aralıklarda ultrasonda folliküllerin büyümesi ve kanda hormon seviyeleri bakılır. İğneler ile düzenli şekilde yumurtalıklar uyarılır ve çok sayıda follikülün (içinde yumurta hücresi olduğu düşünülen içi sıvı dolu yapılar) gelişimi sağlanır. Bu follilüller istenilen boyuta geldiğinde yumurta çatlatma iğnesi yapılır, artık toplama için uygun zaman gelmiştir. Yumurta çatlatma iğnesinin yapılma amacı yumurtaların çatlaması değil, son olgunlaşmasını sağlamaktır.

Toplanan yumurta sayısını belirleyen 2 etmen vardır.

  • yumurtalık rezervi,
  • uygulanan tedavi protokolüdür.

Yumurtalıkların uyarılması amaçlı kullanılan ilaçlar Gonal F, Menogon, Fostimon, Merional, Puregon ve Luveristir. Bu ilaçlar buzdolabında(buzlukta değil) yumurtalık ve raf kısmında +4C de saklanmalıdır. Oda ısısı 25 C altında ise bir süre oda ısısında da kalabilir.

Yumurtaların erken çatlamasını engelleyen ilaçlar cetrotide, orgalutrandır. Buzdolabında aynı koşullarda saklanmalıdır.

Yumurta çatlatması için kullanılan ilaçlar pregnyl, ovitrelle, lucrin, gonapeptyldir. Saklama koşulları aynıdır.

Önerilen Yazımız:  Yaz Aylarında, Yaz Mevsiminde Gebelik

Yumurta toplama işlemi:

Çatlatma iğnesinden 34-36 saat sonra yumurtalar genel anestezi altında toplanır. Jinekolojik masaya anne adayı yatırılır, steril örtü ile örtülür. Anestezi ile uyuduktan sonra spekulum vajinaya yerleştirilir ve vajinal bölge temizliği yapılır. Vajinal ultrasona adapte edilmiş iğne yardımı ile her folliküle tek tek girilerek yumurtalar tüplere toplanır. Tüpler hemen laboratuvara alınır ve toplanan yumurtalar laboratuvar ortamında mikroenjeksiyon işlemi için hazırlanır. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürer.

Bu arada baba adayı masturbasyonla meni verir.

Yumurta toplama işlemi öncesi dikkat edilmesi gerekenler:

  • Sedasyon anestezisi yapılacağı için işlem öncesi en az 6 saat oruç gibi aç olunuz
  • Aspirin ve benzeri kan sulandırıcı ilaçlar almayınız
  • Kıymetli eşyalar ve takılarınız yanınızda olmasın
  • Evlilik cüzdan ve kimlik fotokopileriniz, 1 er fotoğrafınız, vukuatlı aile bildiriminiz verilecek evraklar içindedir.
  • Yumurta toplamı işlemi olacağı günden 2 yada 3 gün öncesi eşiniz masturbasyonla boşalmış olmalıdır.

Yumurta toplama işlemi sonrası dikkat edilmesi gerekenler:

  • İşlem sonrası 1 saat klinikte dinlenmek yeterlidir. O gün evde istirahat etmeniz iyi olur
  • 24 saat sonra duş alabilirsiniz
  • Birkaç gün leke tarzında kanamalar olabilir
  • Cinsel ilişki olmamalıdır
  • Ağrı olursa parasetamol grubu ağrı kesiciler kullanabilirsiniz
  • Doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanmalısınız

Yumurta toplama işlemi sonrası acil durumlar:

  • 38 dereceden yüksek ateş
  • Lekeden fazla olan kanamalar
  • Hızlı kilo artışı, şiddetli ağrı, nefes darlığı, idrar miktarında azalma(özellikle yumurta sayısı fazla anne adaylarında risk yüksektir)

Döllenme(fertilizasyon) işlemi:

Yumurta ve spermlerin uygun olanları seçildikten sonra döllenme aşamasına geçilir. Döllenme ya IVF yani in vitro fertilizasyon yada ICSI yani intrastoplazmik sperm enjeksiyonu(mikroenjeksiyon) ile gerçekleşir. IVF de sperm ve yumurta bir araya konulur, spermin yumurtayı döllemesi beklenir. ICSI de ise yumurta hücresi içine küçük kanüllerle sperm bırakılarak döllenme sağlanır. Döllenme oranları daha yüksek olduğundan genelliklie ICSI işlemi tercih edilir. Döllenme işlemi sonrası döllenen yumurtalar inkübatör adı verilen ve rahimi taklit eden ortamlara alınır ve embriyolar günlük takip edilir. Mikroenjeksiyonu takiben 16. saat döllenme değerlendirilir. Döllenen yumurtanın 2 çekirdekli olduğunun gözlemlenmesi döllenmenin iyi olduğuna işaret eder. Ne yazık ki bazı durumlarda sağlıklı döllenme olmaz, sağlıklı embriyolar elde edilemez. Sağlıklı döllenme sağlanan yumurtalar günlük takip edilir ve gebelik potansiyeli yüksek olan iyi embriyolar belirlenir.

Embriyo transferi:

Embriyo transferi son aşamadır ve kısa süreli bir işlemdir. Aşılama yaptıran anne adayları, aşılama gibi düşünebilirler. Transfer işlemi iyi embriyolar elde edildi ise yumurta toplamanın 5 . günü yapılır. Anestezi gerektirmez, ağrısız bir işlemdir. Vajinismus sorunu yaşayan ve anestezi tercihi olan kadınlar için sedasyon anestezisi yapılabilir. Anne adayı idrarı sıkışık yani mesanesi dolu olarak jinekolojik masaya alınır. Vajinaya spekulum yerleştirilir. Vajina ıslak bir gazlı bezle temizlenir. Rahim girişi solüsyonlarla temizlenir. Embriyolog transfer kateteri içinde embriyo yada embriyoları getirir. Anne adayının yaşına göre 1 yada 2 embriyo hazırlanır. Katater ultrason eşliğinde, nazik bir şekilde rahim içine yerleştirilerek embriyo transferi işlemi tamamlanır. 5-10 dakika süren ağrısız bir işlemdir. Fakat mesane dolu olduğu için hafif baskı, hafif kramp tarzında ağrılar olabilir. İdrar boşalınca baskı hissi geçer. Embriyo transferinin her ne kadar 5. gün yapılması tercih edilse de , embriyo kalitesine, yaşa, geçmiş deneyimlere göre 2. , 3. 4. ve 6. günde de transfer yapılabilir. Transfer sonrası kalan iyi kalitede embriyolar dondurularak saklanabilir.

Önerilen Yazımız:  Genital Siğil Nasıl Tedavi Edilir?

Transfer öncesi dikkat edilmesi gerekenler:

  • Özel bir hazırlık gerekmez, planlanan saatten 1 saat önce merkezde olunuz
  • Aç tok olmak şart değildir
  • Transfer kateterinin rahat geçmesi için su içerek sıkışık olmanız gerekir
  • İlaçlarınızı anlatıldığı şekilde kullanmış olmalısınız

Transfer sonrası dikkat edilmesi gerekenler

  • Transfer sonrası 1 saat klinikte istirahat ediniz. O günü istirahatle geçiriniz. Sanılanın aksine uzun yatak istirahati ek fayda sağlamaz
  • Transfer sonrası hafif leke tarzı kanamalar olabilir, normaldir
  • 24 saat sonra duş alabilirsiniz
  • Cinsel ilişkiniz olmasın, orgazm olmayın
  • Yumurta toplama işleminden 14 gün sonra kanda gebelik testi yaptırın
  • Transfer sonrası, embriyonun tutunması için verilen ilaçları düzenli kullanın
  • Şiddetli ağrı, nefes darlığı, kanama olursa doktorunuza haber verin

Gebelik testi:

Ailelerin heyacanla bekledikleri gebelik testi zamanı yumurta toplama işleminden 14 gün sonra, transfer işleminden 9 gün sonradır. Kanda gebelik testi bhcg yapılması tercih edilir. Gebelik var ise doktorunuz 2 gün sonra bhcg titresinde artışı görmek isteyebilir. İdrar da gebelik testi yanlış sonuçlar verebileceğinden ve titre görülemediğinden önerilmez.

  • Kanda gebelik testinde gebeliği gösteren 50ıu/l üzerinde ki değerler anlamlıdır
  • Kanama, lekelenme olsa dahi planlanan günde kanda gebelik testi yapılmalıdır
  • İlk gebelik testi, gebelik olduğunu gösteriyorsa 2 gün sonra test tekrarlanmalı, en az 2 kat artış görülmelidir. 2 kat artış güven verici artıştır. Artış olmuyorsa yada düşme söz konusu ise gebelik sağlıksızdır. Kimyasal gebelik veya dış gebelik olabilir.
  • Kanda gebelik testi bhcg titresi tek yada ikiz gebelik olduğunu göstermez. Gebelik sayısı ultrasonla anlaşılır.
  • Bhcg tiresi 1500-2000 ıu/l üzerinde olduğu zaman gebelik kesesi vajinal ultrasonla görülebilir.
  • Tüp bebek gebeliklerinde düşük riski, doğal gebelikler gibidir. Ne daha fazla ne de daha azdır.
  • Tüp bebek gebeliklerinde, embriyo ultrason eşliğinde rahim içine konulsa da dış gebelik olma ihtimali vardır.

Tabii ki uyguladığımız tüm tüp bebek tedavilerinde çiftlerin anne baba olmalarını yürekten diliyorum. Ancak gebelik olmaz ise lütfen umutsuzluğa kapılmayın. Şartlar uygunsa tekrar tüp bebek tedavisi ile veya varsa dondurulmuş embriyo transferleri ile anne baba olma şansınız vardır.

Bir önceki yazımız olan Hamilelikte İlaç Kullanımı başlıklı makalemizde gebelikte ilaç kullanımı ve hamilelikte ilaç kullanımı hakkında bilgiler verilmektedir.