vajinal akıntılar

VAJİNAL ENFEKSİYONLAR ( VAJİNAL AKINTILAR - VAJİNİTLER )

Vajinal akıntı, her yaş grubundaki kadının jinekoloğa başvurmasına en sık neden olan şikayettir.

Öncelikle bilinmesi gerekir ki vajina steril bir organ değildir.Ayrıca hormonların etkisi ile fizyolojik(normal) olarak akıntı olabilir.Steril değil demek, vajinada doğal olarak bazı mikroorganizmaların bulunması demektir(tıpkı cildimiz gibi).Bu mikroorganizmalar vajinanın florasını oluştururlar.Vajina 7-9 cm uzunluğunda, ağız gibi mukozası olan, cinsel ilişki ve bebeğin doğumunda rol oynayan bir organdır.

Vajinal akıntılar fizyolojik olabildiği gibi, bir hastalığın belirtisi de olabilir.Vajina florası ortamın PH ı, seksüel durum, hormonlar, kullanılan ilaçlar, gebelikten korunma yöntemleri, cerrahi girişimlerden etkilenir.

Vajinal florayı oluşturan mikroorganizmalar

  • En önemlileri laktobasillerdir
  • Bakteriodes peptococlar, peptostreptocolar, B ve D grubu streptokoklar, E.coli, E bakterium,
  • Az miktarda candida albicans, gardnerella vajinalis, tricomonas bulunabilir.Normal vajina florasında az miktarda bulunan bu organizmalar, flora dengesi bozulduğunda artarak vajinal enfeksiyon bulgusu verirler ve akıntı, kaşıntı koku gibi şikayetlere neden olurlar.

***** Gonore, HPV (human papilloma virus) ve herpes vajina florasında bulunmaz.

Fizyolojik akıntılar: Vajina kuru bir organ değildir.Nasıl ki ağız mukozası tükrük salgısı ile ıslaklığını koruyorsa, vajina da rahim ağzında bulunan bezlerin salgıları, vajina epitelinden geçen sıvının etkisi, cinsel uyarı ile salgı yapan skene ve bartholin bezlerinin etkisi ile ıslaklığını idame ettirir.Yine hormonların etkisi ile yumurtlama döneminde de salgılar, sperm geçişini kolaylaştırmak için artar. Fizyolojik akıntıların rengi berraktır, sümüksü kıvamda olabilir ve kokusuzdur.Kaşıntıya neden olmaz, cinsel ilişkide yanma, acı yapmaz.Her kadının günlük çamaşırını değiştirme ihtiyacı duyacağı kadar normal akıntısı olabilir.İç çamaşırlarının %100 pamuklu olması, genital bölgenin hava almasını sağlar.

Akıntının şekli değişmişse, kanlı, yeşilimtırak akıntı varsa, kaşıntı, koku oluyorsa, cinsel ilişkide ağrı, yanma yapıyorsa fizyolojik bir akıntı değildir.Muayene yaparak değerlendirmek gereklidir.

Fizyolojik olmayan akıntılar: Akıntının şekli değişmişse, kanlı, yeşilimtırak akıntı varsa, kaşıntı, koku oluyorsa, cinsel ilişkide ağrı, yanma yapıyorsa fizyolojik bir akıntı değildir. Akıntının nedeni vajinal enfeksiyonlar (vajinitler) olabileceği gibi, rahim ağzı (servikal) enfeksiyonları, rahim (endometrial) enfeksiyonları, rahim ağzı ve ahim polipleri, nadiren kanserler olabilir.

Akıntı şikayeti ile başvuran kadına yaklaşımda en önemli adım doğru tanı koymaktır.Muayeneden önce, ayrıntılı bir öykü ile korunma yöntemleri(rahim içi araç, hap), kullandığı ilaçlar, diyabet gibi hastalıkların sorgulanması, partnerin şikayetleri, akıntının özellikleri(renk, koku gibi) sorgulanır.Daha sonra muayene yapılır.Bakire olmayan kadınlarda vajinaya spekulum yerleştirilerek akıntı gözlemlenir.Akıntının PH ı ölçülür, örnek alınarak KOH ve serum fizyolojikle incelenir.Mikrobiyolojik incelemeler için kültürler, rahim ağzından smear testi yapılır.Bazı enfeksiyonların tanısı direkt muayene ile konulabilir.Bakirelerde dış genital organlar gözlemlenir, gerekirse kızlık zarının ortasındaki açıklıktan vajinaya kültür çubuğu yerleştirilerek örnek alınabilir.

  • Vajinaya ait nedenler
    • Vajinal mantar(kandida)
    • Bakteriel vajinozis
    • Tricomonas vajiniti
    • Yabancı cisimler(vajinada kalmış kondom, tampon vs)
    • Herpes vajiniti
    • Genital kanserler
    • Atrofik vajinit.Özellikle menopozda vajina epitelinin incelmesine bağlı
  • Rahim ağzına(serviks) bağlı nedenler
    • Rahim ağzı yaraları
    • Rahim içi araçlar
    • Gonore
    • Klamidya
    • Rahim ağzı kanseri
    • Rahim ağzı polipleri

Tanı: Direkt muayene ile tanı konulabileceği gibi, alınan örneğin serum fizyolojikle yayılarak incelenmesi, kültürler ile tanı konulur.

Tedavi:Nedene yöneliktir.

Kandida vajiniti(mantar) :en sık görülen vajinit nedenidir.En sık başvuru nedeni kaşıntı, beyaz, peynirimsi, süt kesiği gibi akıntı, vajinada yanma hissi, cinsel ilişkide yanma, batmadır. Dış genital organlarda şişlik, kızarıklık ve kaşıntı görülebilir.Erişkin kadınların yaklaık %75’i yaşamları boyunca en az bir kez vulva vajinal kandidiyazis ile karşılamaktadır.Vakaların çoğunda etken, kandida albikansdır. Cinsel yolla bulaşan hastalık grubunda değildir. Antibiotik kullanımı sonrası, gebelik, sıcak havalarda genital bölgenin nemli, ıslak kaldığı durumlarda sık görülür.Vakaların yarısı yıl içinde tekrar eder.1 yılda 4 ve daha fazla kandida enfeksiyonu oluyorsa diabet, kansızlık yönünden araştırma yapılması, baskılayıcı ve eş tedavisi verilmesi gereklidir.Sık görülen enfeksiyonlar, çiftin cinsel uyumunda sıkıntı yarattığından psikolojik problemlere neden olabilir.Tanı muayene ile ve/veya vajinal örneğin direkt incelenmesi ve/veya kültürlerle konur.

Tedavide vajinal fitiller, ağızdan alınan kapsüller, vulvaya sürülecek kremler kullanılmaktadır. Genital bölgenin nemli kalmaması, dar giysiler giyilmemesi tavsiye edilir.Vakaların %5-20 si tekrarlamaktadır.

Bakteriel vajinitler: Gardnerella vajinalis veya non spesifik

vajinit olarak da bilinen bakteriel vajinozis, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen bakteriel enfeksiyondur. Vajinal flora değişmiş, laktobasiller azalmıştır.

1)Bakteriel vajinozis: Normal flora değişmiş, laktobasiller azalmıştır. Vajinal akıntı bozuk balık gibi kokulu, gri renklidir.Gebe kadınlarda bakteriel vajinozis enfeksiyonunun erken doğuma, suyun erken gelmesine neden olduğuna dair çalışmalar vardır.Tedavide metranidazol, ornidazol grubu ilaçlar kullanılır.Eş tedavisi gerekli değildir.

2)Gonore (bel soğukluğu): Bol miktarda sulu akıntı şikayeti vardır. Muayenede akıntı rahim ağzında mevcuttur. Enfeksiyon %85 vakada bulgu vermeyebilir. Rahim ağzı enfeksiyonu yanında, %15-20 rahim, tüpler ve yumurtalık enfeksiyonuna da neden olabilir. Hatta tüp ve yumurtalıklarda apse oluşumundan sorumludur. Cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Gebelerde doğum kanalından bebeğe bulaşabildiği için yenidoğanların göz enfeksiyonundan korunmaları için antibiyotikli göz damlaları bebeklere damlatılır. Klamidya enfeksiyonu ile birlikte olabilir. Alınan örneğin gram boyanması yada PCR yöntemi ile tanı konulur. Tedavi yapılırken klamidya, gözden kaçmamalıdır. Gonere tedavisinde sefiksim, seftriakson, siprofloksasin, levofloksasin kullanılmaktadır.Cinsel yolla bulaştığı için partnerin de tedavi olması gerekir.

3)Klamidya trakomatis vajiniti: Sulu akıntı, idrar yaparken yanma, ilişki sonrası kanama şikayetleri ile kendini gösterir.Tanısı, kültürle veya PCR inceleme ile konur. Gonore gibi iç genital (rahim, tüpler, yumurtalıklar) organları da enfekte edebilir.Böylelikle tüplerde hasar yaparak gebe kalamamaya, dış gebeliğe neden olabilir. Cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Tedavi hastayı ve partnerini içerir.Tedavide doksisiklin, azitromisin kullanılır. Klamidya tedavisi yanında gonore tedavisi de planlanmalıdır.

Trikomonas vajinalis vajiniti: Kamçılı bir mikroorganimanın neden olduğu, cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır.Hem erkek hem kadında olabilir.Akıntı bol köpüklü, yeşil, sarı renklidir.Kötü koku olabilir.Vulvada kaşıntıya neden olabilir.Muayenede vajina mukozası ve rahim ağzında çilek gibi görünüm mevcuttur.Tanı alınan örneğin serum fizyolojikle direkt incelemesi ile, kamçılı mikroorganizmalar görülerek konur.Eş tedavisi verilmelidir.Tedavide metronidazol, ornidazol kullanılır.

Atrofik vajinit: Vajinanın florasında estrojenler önemli rol oynar.Adet öncesi dönem ve menopozda estrojen hormonu az olduğu için vajina PH ıyüksektir. Vajinayı kaplayan epitelyum dokusu incedir.Travmaya ve enfeksiyonlara duyarlıdır.Akıntı ile kendini gösterir.Tedavide ağızdan yada vajinal estrojenler kullanılır.

Enfeksiyona bağlı olmayan vajinitler:

  • Hijyenik ürünler
  • Sperm öldürücü fitiller
  • Aşırı seksüel aktivite
  • Lateks, prezervatifler
  • Nadiren kıl kurdu gibi parazitler
  • Yabancı cisimler.

Vajina girişine konulan tuvalet kağıdı, pamuklar, vajinada kalan prezervatif, unutulmuş tampon, korunma amaçlı vajinaya yerleştirilen araçlar.

*****Tampon kullanımında çok dikkatli olunmalıdır. Vajinal tampon yerleştirildiğinde 4-6 saatten uzun bırakılmamalı, gerekirse yenisi ile değiştirilmelidir.Unutulan tamponlar toksik şok sendromu denilen, hayatı tehdit eden enfeksiyona neden olabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Vajinanın doğal florasının bozulmaması için vajina girişi ve içini yıkamayın.
  • İç çamaşırınız %100 pamuklu olsun
  • Çok dar külot, pantolon, tayt giymeyin. Genital bölge nemli olmasın
  • Günlük alt çamaşırınızı değiştirin. Mecbur olmadıkça günlük pet kullanmayın
  • Denize, havuza girdiğinizde mayonuzu değiştirin.Islak mayo ile uzun süre kalmayın
  • Tampon kullandığınızda 4-6 saatte bir değiştirin
  • Şeker hastalığı, kansızlık varsa tedavinize özen gösterin
  • Akıntınızda koku varsa, rengi yeşil-gri ise, akıntı kanlı-süt kesiği gibi ise, idrar yaparken yanma varsa, kaşıntınız varsa muayene olmalısınız
  • Vajinit tanısı konuldu ise, verilen ilaçları tam doz kullanın.Yarıda bırakırsanız nüks edebilir
  • Vajina florası dengelemek için doktorunuz önerdi ise laktobasil içeren fitil yada hap kullanmanızda fayda var

*****Tüm vajinitler cinsel yolla bulaşmaz.Hemen moralinizi bozmayınız, partnerinizi suçlamayınız.