Dış Gebelik (Ektopik Gebelik)

Dış gebeliklerin tanı ve tedavisi hala biz jinekologlar için sorun teşkil etmektedir. Kısırlık (infertilite) dış gebelik gelişiminde bir risk teşkil eder ve olguların çoğunda da neden, tüplerde olan hastalıklardır.

Tüm gebeliklerin %1 – 2 si rahim içinde yerleşmez, başka bir yerleşim yeri seçer. Dış gebeliklerin çoğunluğu (%95) tüplerde, kalanları (%5) yumurtalıklar, rahim ağzı, sezaryan skarı, rahim üst köşeleri (kornual) yada karın içindedir. 30 000 de bir olasılıkla hem dış gebelik hemde rahim içinde gebelik mümkündür (heterotopik gebelik).

DIŞ GEBELİK İÇİN RİSK FAKTÖRLERİ

  • Pelvik enfeksiyonlar: Tüplerde enfeksiyon (salpenjit) olması dış gebelik riskini artırır. Bu enfeksiyonlar daha çok cinsel yolla bulaşan klamidya, gonora (bel soğukluğu) gibi enfeksiyonlardır ve çok ince olan tüplere, kısmen yada tamamen zarar verebilirler.
  • Endometriozis: Tüplerde yapışıklıklara neden olarak dış gebelik için risk oluşturur.
  • Doğum kontrol yöntemindeki başarısızlıklar: Rahim içi araçlar (RİA) dış gebelik riskini artırır demek tartışılabilir ancak RİA ile gebe kalanlarda, dış gebelik olma riski yüksektir.
    Sadece progesteron hormonu ile gebelikten korunma yöntemi uygulanması (minipil, 3 aylık iğne, hormon içeren RİA) risk faktörleri arasında sayılabilir. Progesteron hormonu, tüpte döllenen yumurtanın rahim içine gelişini geciktirebilir.
  • Karın içi geçirilmiş ameliyatlar: Apandisit, barsak, yumurtalık, tüplere yapılan ameliyatlar tüplerde yapışıklıklara neden olabilir.
  • İleri anne yaşı
  • Hiç risk faktörü olamayan kadınlarda da dış gebelik olabilir.
  • Dış gebelik geçiren kadınlarda, tekrar dış gebelik olma riski %10′ dur.

DIŞ GEBELİK BELİRTİLERİ

  • Klasik şikayetler adet gecikmesi, tek taraflı kasık ağrısı ve/veya anormal vajinal kanamadır. Ancak bu belirtiler, dış gebelikte ileri safhada ortaya çıkar. Daha ileri haftalarda, dış gebelik olan organ hasar gördüğünde, karın içine kanamalar artabilir, iç kanamaya bağlı halsizlik, baş dönmesi, tüm karın bölgesinde ağrı, bayılma olabilir. Gebeliğin erken döneminde seri yapılan kanda gebelik testleri (B HCG) ve vajinal ultrasonografi ile, şikayetler gelişmeden tanı konulabilir.Dış gebelikler en çok düşüklerle karışır. Çünkü düşüklerde de kasık ağrısı, adet gecikmesi ve kanama görülmektedir.

DIŞ GEBELİK TANISI

  • BHCG değeri 2 günde 2 katına çıkmlalı, BHCG 2000mU/ml olduğunda gebelik kesesi vajinal ultrasonla görülmelidir. Bu durum gerçekleşmediğinde dış gebelikten şüphelenilir. Ancak bu bulgular sağlıkla büyümeyen rahim içi gebelikte de olabilir (düşük).Dış gebeliklerin %20 sinde BHCG değerindeki artış normaldir.

DIŞ GEBELİĞİN TEDAVİSİ

  • İlaç tedavisi yada cerrahi tedavi uygulanır. Tedavide izlenecek yol, hastalığın tanı konulduğu andaki duruma göre seçilir. Erken dönemde, dış gebelik tüpe zarar vermeden, iç kanama olmadan tanı konulursa ilaç tedavisi uygulanabilir.İlaç Tedavisi (medikal tedavi): Metotreksat kullanılmaktadır. Metotreksat folik asit antogonisti ve kemoterapotik (kanser tedavisinde kullanılan) bir ilaçtır. Genellikle tek doz yeterlidir.Kalçadan iğne olarak yapılır. Yeterli olmadığı vakalarda 2. ve 3. doz uygulanabilir.Metotreksat uygulanmadan önce kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları ile ilgili bazı kan testleri yapılır. İğne yapıldıktan sonra BHCG takipleri ile iyileşme süreci takip edilir. İstenildiği ölçüde düşme olmazsa 2. doz metotreksat yapılır veya cerrahiye geçilir.Metotreksat tedavisi yapıldığında, hala tüpten kanama riski, tedavinin cerrahiyle yapılma olasılığı vardır.Metotreksat uygulandıktan sonra dikkat edilmesi gereken durumlar;
    • Alkol almayınız
    • Folik asit ve folik asit içeren vitaminler kullanmayınız
    • Ağrı kesici almayınız
    • Cinsel ilişkiniz olmasın
    • İyileşmeyi takiben en az 2 ay gebe kalmamalısınız
    • Kanamanız ve ağrınız artarsa acil durumdur, doktorunuzu arayınız

    Metotreksatın uygulanamayacağı durumlar;

    • Karın içine kanama varsa
    • Böbrek ve karaciğer fonksiyon bozuklukları
    • Beraberinde canlı bir gebeliğin olması(heterotopik gebelik)
    • Hastanın uyumsuz olması
    • Emzirme dönemi
    • Alkol alma, mide ülseri, karaciğer hastalığı
    • Gebelik kesesi > 3.5 cm ve B HCG> 5000 mU/ml

METOTREKSAT YAN ETKİLERİ

  • Yan etkiler genellikle iğne yapıldıktan sonra 2 – 7. günlere kadar görülmez.
  • Bulantı, kusma
  • Baş dönmesi
  • İshal, karın ağrısı
  • Karaciğer fonksiyonlarında bozulma

Uygun seçilen vakalarda metotreksatla başarı %91 dir. Vakaların %81’inde tek doz tedavi yeterli olmuştur.

Metotreksat yapılmış olması, cerrahi tedavinin gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Medikal tedavi yapılan hastalar, acil durumlar hakkında bilgilendirilmelidirler.

Cerrahi Tedavi: Hastada iç kanama varsa acildir ve tedavisi cerrahidir. Ameliyat laparoskopik yöntemle, yada sezaryen gibi açık ameliyatla yapılabilir. Ameliyat tüp korunarak gebelik materyalinin alınması şeklinde yada tamamen tüp alınarak (salpenjektomi) gerçekleştirilir. Ameliyat sonrası BHCG düşmeyen vakalarda metotreksat yapılması gerekli olabilir.

CERRAHİ YÖNTEMİN TERCİH EDİLDİĞİ DURUMLAR

  • İlaç tedavisinin başarısız olması
  • Karın içine kanama olması, tansiyon düşüklüğü, çarpıntı gibi kanamaya ait bulgular.
  • Gebelik kesesi içinde embriyonun kalp atımını olması
  • BHCG değerlerinin 5000 mU/ml den fazla olması
  • Hastanın cerrahi yöntemi tercih etmesi

Kürtaj: Dış gebelik tanısını koymak için kürtaj gerekli olabilir. İstenildiği ölçüde BHCG değerleri yükselmediğinda kürtaj yapılarak alınan materyalin patolojiye gönderilmesi tanıda yardımcıdır. Materyalde gebeliğe ait dokular yoksa ve BHCG titresi kürtaj sonrası düşmüyorsa dış gebelik tanısı konur. Alınan materyalde gebeliğe ait dokular varsa ve kürtaj sonrası BHCG titresi düşüyorsa, rahim içinde sağlıkla büyümeyen gebeliktir. Dış gebelikte rahim duvarında kalınlaşma ve gebelik kesesine benzer görünüm (yalancı gebelik kesesi) olabilir. Dış gebelik tanısı konulsa da, rahimde olan bu kalınlaşma için kürtaj gerekli olabilir.

Sonraki gebelik açsından tedavi yöntemlerinin birbirine üstünlüğü yoktur.

Tedaviden 3 ay sonra ilaçlı rahim filmi çekilerek tüplerin durumu değerlendirilebilir.

Lütfen yazımızı değerlendiriniz:

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (İlk Puanı Sen Verebilirsin)
Loading...