gebelikte şeker tarama

Gebelikte Şeker Tarama Testi Yapılmalı Mı?

Son zamanlarda 50 gr şeker (glukoz) tarama testi yaptırmak istemiyor gebelerimiz. Biraz kafaları karışık ne yazık ki.

Şeker hastalığı kandaki yüksek şeker düzeyi ile karekterize bir hastalıktır. Yüksek şeker, pek çok organa hasar verebilir. Kadınların bir kısmı gebelikten önce şeker hastası olabilir. Gebelikten önce şeker hastası olan anne adaylarının kan şeker düzeyleri ideal ölçüde olduğunda gebelik planlanmalıdır. Aksi taktirde, bebekte doğumsal anomaliler olma olasılığı, anne karnında bebek ölümü riski artar. Kontrolsüz, şekeri yüksek olup gebe kalan kadınlarda da yüksek tansiyon, enfeksiyon gibi anne hayatını tehdit eden durumlar söz konusu olabilir, insülin düzeylerinin ayarlanması önemlidir.

Gebelik Şekeri: Anne adayında gebelik öncesinde şeker hastalığı olmamasına rağmen gebelik döneminde şeker yükselmeleri olabilir.

Gebelikte şeker yükleme testi olarak bilinen bu testle, gebeliğin zemin hazırladığı şeker hastalığına tanı konulabilmektedir.

Şeker tarama testi nasıl yapılır? Gebeliğin 24 – 28 haftaları arasında 50 gr glikoz içeren özel solüsyonlar içirip 1 saat sonra kan şekeri bakıyoruz ve gebeliğe bağlı şeker hastalığını tarıyoruz. Şeker tarama testi yapılacağı gün aç olmak şart değildir. Şekerli su içildikten sonra 1 saat boyunca bir şey yenilip, içilmemeli, fiziksel aktiviteden kaçınılmalıdır. Kan şeker düzeyi 140 mg/dl altında ise gebeliğe bağlı şeker hastalığı yok diyoruz. 140 mg/dl üzerinde ise 100 gr şeker yükleme testi yapıyoruz. Kan şekeri 200 mg/dl üzerinde ise, direkt gebeliğe bağlı şeker hastalığı tanısı koyuyoruz. 140 mg/ dl ile 200 mg/ dl arasındaki şeker sonucu çıktığında, 3 saatlik 100 gr şeker yükleme testi yapmak gerekiyor. Açlık kan şekeri alındıktan ve yükleme yapıldıktan sonra 1. 2. ve 3. saat alınan kan şekeri sonuçlarına göre gebeliğe bağlı şeker hastalığı tanısı koyuyoruz. Anne adayının bu süreçte herhangi bir şey yememesi, içmemesi ve fiziksel aktiviteden kaçınması, yükleme testinizin doğru sonuç vermesi için çok önemlidir. Gebeliğin başında gebelere kan şekeri veya HbA1c (son 3 aylık kan şekerini gösterir) bakılır. Yüksek görüldüğünde, önceki gebelikte şeker hastalığı varsa, yüksek risk taşıyorsa, şeker tarama testi daha erken haftalarda yapılabilir.

Gebelikte şeker hastalığı belirti verir mi? Anne adaylarında şeker hastalığı olduğunda bazen, susuzluk hissi, iştah artışı, sık idrara çıkma, yorgun ve halsiz hissetme olabilir. Ancak gebelerin bir bölümünde bu bulguların hiç biri olmayabilir. Bu nedenle şeker tarama testi yapılmalıdır.

Gebelikte şeker hastalığı nasıl tedavi edilir? Gebelikte şeker hastalığı tanısı konulduğunda, gebe olmayan şeker hastalarında ağızdan kullanılan haplar verilmez. İlk basamak olarak beslenmenin düzenlenmesi ve fiziksel aktivitenin artıtırlması planlanır. Gebeliğe bağlı şeker hastalarının %85 inde bu tedavi planı ile kan şekeri düzene girer. Fiziksel aktivitelerden yürüyüş ve yüzme tercih edilir. Beslenme programı 3 ana öğün, 3 ara öğün şeklinde, şeker ve un içermeyen gıdalarla planlanır. Bu uygulamaların faydalı olmadığı gebelerde şeker kontrolü insülinle sağlanır. Böyle durumde gebelik bir kadın doğum uzmanı ve endokrin uzmanı tarafından takip edilir. Kan şekerinin takibi açlık ve tokluk kan şekeri, HBa1C düzeylerine bakılarak yapılır.

Gebelikte şeker hastalığının bebek açısından riskleri:

  • Bebekte akciğer fonksiyonlarının gelişememesine bağlı solunum sıkıntısı
  • Bebeğin iri olması, omuzlarının geniş olması, zor vajinal doğum, vajinal doğumda omuz takılması ve buna bağlı riskler
  • Bebeğin eşine giden kan akımında azalmaya bağlı plasental yetmezlik, bebekte gelişme geriliği
  • Doğumdan sonra bebeğin kan şekerinin düşmesi, kalsiyum düşüklüğü buna bağlı kasılmalar, sarılık
  • Anne karnında ani ölüm
  • Gebelikten önce şeker hastalığı varsa bebekte olan yapısal anomaliler (doğuştan kalp hastalıkları, beyin, barsak anomalileri)
  • Bebeğin doğduktan sonra ileriki yaşamında tip II diyabet hastalığına yakalanma riski 20 kat artmıştır

Gebelikte şeker hastalığında anne adayında olan riskler:

  • Gebeliğe bağlı yüksek tansiyon (preeklampsi), bu durum bebek için de risk oluşturur
  • Düşük, erken doğum riskinde artış
  • Başta idrar yolu olmak üzere enfeksiyon geçirme riskinde artış
  • Gebeliğe bağlı şeker hastalığı olan anne adaylarında, ileriki yıllarda tip II diyabet hastalığı riskinde artış. Bu nedenle gebeliğe bağlı şeker hastalığ olan kadınların yılda bir kez diyabet yönünden kontrol edilmesi önemlidir

İstenen, gebelerin hepsinin sağlıklı beslenmesi ve kan şekeri yüksekliğinden kaynaklanan sağlık problemleri yaşamamasıdır. Ancak şeker hastalığı sadece yanlış beslenme ile ortaya çıkmaz. Beslenmenin yanında genetik ve çevresel faktörler de etkilidir. Bütün insanların aynı diyetle beslenmesi ve şeker hastalığından kurtulması mümkün değildir. Önemli olan riskli durumların bilinmesi, yaşam tarzı, sağlık kontrollerini planlamadır. Bir kez yapılan şeker testi ile, şekeri yüksek olarak yaşamaktan, sizin ve bebeğiniz için olası risklerden kurtulmanız mümkündür.

DEĞERLİ ANNE ADAYLARI! GEBELİĞİNİZİN 24 – 28 HAFTA ARASI, 50 GR ŞEKER TARAMA TESTİ YAPTIRINIZ. ÇÜNKÜ:

  • Başta Dünya Sağlık Örgütü, Sağlık Bakanlığı, Endokrin ve Kadın Doğum Uzmanlığı dernekleri 50 gr şeker tarama testini önermektedir
  • Dünyada gebelere şeker yükleme testinin yapılmasını önermeyen tek bir uzmanlık kuruluşu yoktur
  • Bu testle kendinizi ve bebeğinizi yukarıda anlatılan pek çok riskten korumuş olacaksınız
  • 50 gr glukoz 200 kalori, 75 gr glukoz 300 kalori, 100 gr glukoz 400 kalori içerir. Bu kalori miktarları, günlük yaşantımızda herhangi bir yemek öğününden aldığımız kalorinin altındadır. Örneğin bir küçük kuru süt, meyve suyu 150 – 200 kalori, 1 hamburger 300-500 kalori, 100 gr çikolata 500 kalori, 2 dilim baklava 400 – 500 kaloridir
  • Yapılan bu testlerin bebeğe zarar verdiğini, sakatlık yaptığını, astım gibi hastalıklara neden olduğunu gösteren tek bir bilimsel çalışma yoktur.Bazen test sırasında gebelerde bulantı, baygınlık hissi olabilir, bu durumun bebeğe zarar verdiği gösterilmemiştir. Testin yapılmamasını önermek bilim dışıdır.